​نوین سازی نظام آماری چالش ها و راه کارها (گذار از نظام آماری سنتی به مدرن) / میرفلاح نصیری، رئیس مرکز آمار و اطلاعات راهبردی

​نوین سازی نظام آماری چالش ها و راه کارها  (گذار از نظام آماری سنتی به مدرن)  / میرفلاح نصیری، رئیس مرکز آمار و اطلاعات راهبردی

    داده‌های آماری پیش نیاز لازم برای تولید دانش و نظام آماری بنیادی‌ترین اصل برای نظام برنامه‌ریزی است. به تعبیری آمار علم مرئی‌سازی نامرئی‌ها است و مانند هر علم دیگری در نتیجه نیازهای بشری به وجود آمده و تاریخی غنی دارد، به طوری که از دورانهای گذشته تاکنون رشد و تکامل آن ادامه یافته است. آمار، مهم‌‌ترین ابزار ارزیابی عملکرد گذشته، حال و  برنامه‌ریزی برای آینده و یکی از عوامل اصلی سیاستگذاری و مدیریت در هر سازمانی محسوب می شود. برنامه‌ریزی متکی بر آمارهای صحیح و دقیق، یکی از رموز موفقیت و پیشرفت سازمان‌ها است. نقش آمار در عصر حاضر به قدری بدیهی است که وجود نظام آماری مدرن یکی از مهم‌ترین شاخصهای توسعه یافتگی کشورها به شمار می رود.

       نزدیک به یک قرن است که در ایران تولید آمار به روش علمی رایج شده و در جهت مدرن شدن، نیاز به ظرفیت‌سازی آماری دارد. سه جانبه‌گرایی در حوزه آمار، اصل مهمی است. نقش ارایه کنندگان آمار، جمع آوری کنندگان آمار و استفاده‌کنندگان آمار، در توسعه این حوزه بسیار با اهمیت می باشد و بدون تعامل مناسب این سه گروه با هم، توسعه آمار تحقق نخواهد یافت. باید بپذیریم تولید آمار، به عنوان کالایی لوکس، پر هزینه و زمانبر می باشد و به همین دلیل است که روش گردآوری آمارها در حال تحول و از طریق آمارگیری‌های میدانی به تدریج و با سرعت جای خود را به آمارهای ثبتی می دهد. منشأ تولید اغلب داده‌های آماری در کشور، سیستم‌های اطلاعاتی- عملیاتی مستقر در دستگاه‌های اجرایی است که به نحوی وظیفه ثبت عملکردهای فعالیت‌های روزمره را به عهده دارند. اغلب این سیستم‌های اطلاعاتی - عملیاتی موجود و فعال با هدف تولید آمار طراحی نشده اند و از نظر فناوری و اصول آماری، توان لازم برای تغذیه نظام آماری کشور را ندارند.

      پیش نیاز مدرن سازی سیستم‌های موجود با هدف ارایه آمار، ظرفیت سازی آماری در کشور است که خلاء آن کاملاً محسوس است. تبدیل ثبت‌های اداری به آمارهای ثبتی و انجام آمارگیری ثبتی از پایگاه‌های آمارهای ثبتی موجود، دارای فرایندی است که باید دانش پیاده سازی آن در نظام آماری کشور ظرفیت سازی شود. برای دستیابی به این هدف، اولین گام استفاده از شناسه ملی برای آحاد جامعه(PIN)، تمام مکان‌ها(LIN) و تمام کسب و کارها(BIN) در سیستم‌های اطلاعاتی- عملیاتی است. استفاده از این سه شناسه ملی پیوند بین افراد، محل استقرار آنان و نوع کسب کار مرتبط را بسیار آسان نموده و زمینه ساز ایجاد ارتباط میان تمام سیستم‌ها(پایگاه‌های اطلاعاتی) با هدف تولید آمار خواهد شد. البته برای فرهنگ سازی و عملیاتی کردن آن راه درازی پیش رو داریم. همزمان، نظام آماری کشور برای گذار از نظام سنتی به مدرن باید برخی از دیگر چالش‌های عمومی و اختصاصی فراگیر مرتبط را رفع نماید. استقلال و بی طرفی در تولید و انتشار آمارهای تولیدی و به دور از گرایش‌های دستگاهی، سیاسی، تشکیلاتی، قومیتی و... می تواند اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی را ارتقاء دهد. انتشار همزمان آمارهای معتبر دولت و ملت پسند می تواند پیوند مردم و دولت را تقویت نماید. نبود تشکیلات مناسب آماری، نبود منابع انسانی ماهر از دیگر فاکتورهای اثر بخش بر کمیت و کیفیت آمارهای تولیدی در کشور است. تفصیلی نبودن اغلب طبقه‌بندی‌های آماری بومی شده توسط مرکز آمار ایران چندان راه‌گشای تامین نیازهای دستگاه‌های اجرایی در زمینه ثبت فعالیت‌ها، رشته‌های تحصیلی، مشاغل، کالاها و ... نمی باشد. هوشمند نبودن اغلب سیستم‌های اطلاعاتی عملیاتی به خطاهای ورود اطلاعات و روابط بین فیلدهای اطلاعاتی، استاندارد نبودن اغلب فیلد‌های آماری، استاندارد نشدن بخش عمده از تعاریف و مفاهیم مورد اندازه گیری و نبود فراداده همراه با داده نیز بخشی دیگر از چالش‌های نظام آماری در دستگاه‌های اجرایی کشور است. نهادینه نشدن تدوین و انتشار سالنامه‌های آماری تخصصی در دستگاه‌های اجرایی در سطوح ملی و منطقه‌ای نیز تا حدی به نابسامانی  موجود در این حوزه دامن می زند.

      اصول و پایبندی به صفات برشمرده در خصوص تولید کنندگان آمار، تلاش برای رفع چالش های موجود و مذکور، تضمینی برای توسعه آمارهای ثبتی مبنا و مدرن سازی نظام آماری در کشور خواهد بود. علاوه بر مزیت سرعت و دقت آمارهای ثبتی مبنا در قیاس با آمارگیری‌های میدانی و همچنین مرتفع کردن نیاز برنامه‌ریزان، انتشار عمومی این آمارها، می تواند تقویت سرمایه اجتماعی کشور را نیز بدنبال داشته باشد.

        در پایان فرصت را مغتنم شمرده و به همین مناسبت ضمن تبریک فرارسیدن روز جهانی( 28 مهر) و ملی آمار (اول آبان) به تمام دست‌اندرکاران این حوزه، از زحمات تمامی فعالان عرصه آمار در کشورکه در جهت تولید و انتشار آمار تلاش می کنند تشکر و قدردانی می نمایم.

 

۲۸ مهر ۱۳۹۷ ۱۲:۰۶
کد خبر : ۱۲۸,۲۱۴

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید